Ümmetin kafası neden karıştı? (17)

Anlatmaya çalıştığımızı şu cümle özetliyor: Ümmetin kafasını dinimiz karıştırmıyor; ümmetin yine kendisi karıştırıyor. Ümmet beşerî kanaatleri din gibi algılıyor. “Dini” olan ile “ilmi” olan birbirine geçmiş; karışmış. İslam dini (Kuran) her ne kadar Allah tarafından korunmuş ise de ölçüsüz Müslümanların kafalarında oluşturdukları din algısı korunmuş değildir. İctihad ve rivayet yoluyla beşerî sızıntıların oluşturduğu bir din türetilmiştir. İlim alanında bizim görüşümüze uygun olan görüşlerin üstü örtülmektedir. Çünkü onların işlerine gelmemektedir.

Mesela Rasulullah’ın, “Allah’ın kitabında olmayan her şart batıldır ve Allah’ın kitabı en haklı olandır” (157) dediği rivayet edilen hadis ya görmezlikten gelinerek hiç okunmaz yahut hızlıca okunup geçilir. Bu gibi ifadeler işlerine gelmez.

Hatta Buhari’de bile geçse durum böyledir. Buhari de beşerdir ve elbette yanılabilir. Hatta üzücüdür ama onun hadislerinin ağırlıklı olarak çoğu sahih de olmayabilir. Fakat onun hadis kitaplarına baktığımızda Kuran’a uygun hadislerin de varlığına şahid olmamız en azından hadislerin tümünü ilim alanına bile dahil etmeyen arkadaşların doğru düşünmediklerini gösteriyor. Zira Buhari kötü niyetli olsaydı Kuran’a uygun hiç hadis bulmamamız gerekirdi. Bazıları şunu diyebilir: “O takdirde Buhari üzerine şüphe çekerdi ve bu kadar inandırıcı olamazdı.” Fakat bu düşünce de suizan olur ve Müslümana yakışmaz. Buhari’nin hadislerinin büyük çoğunluğu Kuran’a ve hikmete uygun olmasa bile suizan tercih edilmemelidir. Temkinli olduktan sonra hüsnü zan zarar vermez ve eğer ravinin art niyeti varsa ahirette onun sorunu olur. Hz. Aişe’nin rivayet ettiği bir hadisin ilgili kısmı şöyledir: “Resulullah şöyle buyurdu: “İnsanlara ne oluyor da Allah’ın kitabında olmayan şartları, şart olarak ileri sürüyorlar. Kim Allah’ın kitabında olmayan bir şartı şart koşarsa bu batıldır. Böyle yüz şart ileri sürülse bile Allah’ın şartı en haklı ve en güvenilir olanıdır” (158). Bu hadis Kuran’a gayet uygundur. Ancak Serahsi, “Buradaki şarttan murad, Allah’ın kitabına muhalif olan her şarttır, yoksa şartın kendisinin Kur’an’da yer almaması değildir. Çünkü bu hadisin kendisi de kitapta yer almıyor… Bundan anlıyoruz ki, Allah’ın kitabına muhalif olan her hadis merduttur” (159) diyerek usullü bir tesbitte bulunur.

Ebu Hanife’yi, akla (re’y ve kıyasa) önem vermesinden ve sahih sünnete muhalefet etmesinden dolayı bazı din bilginleri cerh etmişler, hadis yönünden eleştirip güvensiz bulmuşlardır (160). Hadisçiler Ebu Hanife’yi kötülemek konusunda ileri gittiler ve haddi aştılar (161). Ebu Hanife’yi (ö.150) cerh edenler, hadis konusunda dolayı onu kınayanlar, hatta kötüleyenler, suçlayanlar ve hatta mülhid ilan edenler olmuştur. Evzaî (ö.157); Süfyan es-Sevri (ö.161); Malikî mezhebinin imamı Malik b. Enes (ö.179); Abdullah b. Mübarek (ö.181); Şafiî mezhebinin imamı Şafiî (ö.204); Ebî Şeybe (ö.235); Hanbeli mezhebinin imamı Ahmed b. Hanbel (ö.241); meşhur hadis müellifi Buhari (ö.256); meşhur hadis müellifi Müslim (ö.261); İbn Kuteybe (ö.276); meşhur hadis müellifi Nesai (ö.303); en çok hakaret edenlerden Ukaylî (ö.322); en çok hakaret edenlerden İbn Hibban (ö.354); Şeytan diyenlerden İbn Adiyy (ö.365); Darekutnî (ö.385); Ebu Nuaym el-Isfahanî (ö.430); hadis müellifi Beyhakî (ö.458); Hatib Bağdadî (ö.463); Cüveynî (ö.478); Gazalî (ö.505); İbnu’l-Cevzî (ö.597); Fahreddin Razî; Şia, Caferiyye’nin imamı Cafer es-Sadık (ö.148) (ö.606) (162) misal verilebilir.

Tabi biz rivayetlere dikkat edelim derken bu ifademiz de bir rivayettir. Bu kaynaklara bakmak gerekir. Ayrıca Ebu Hanife’yi adaletli, güvenilir bulan ve bu konuda eserler yazanlar onu cerh edenlerden daha çoktur (163). Bu konuda yardımcı olacak kaynaklar çoktur ve söylediklerimizin kaynaklarına bu kitaplardan ulaşabilirsiniz (164).

Resulullah’tan hemen sonraki dönemler bile güvenilir dönemler olsaydı Halife makamındakiler güvende olur şehid edilmezlerdi ve Müslümanlar birbirlerini ordular halinde katletmezlerdi. Böylesi bir dönemde rivayetlerin sıhhatli olmamalarını anlamak niçin birbirlerine girdiklerini anlamaktan daha kolay olsa gerek…

Not: “Ümmetin Kafası Neden Karıştı?” sorusuna yanıt aradığımız yazı serimiz sona ermiştir…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yüksel Yılmaz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bizim Yaka Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bizim Yaka Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.