Efeler Konağı ‘Kültür, Sanat Merkezi’ olacak

İzmit; Helenistik, Roma, Bizans, Osmanlı medeniyetlerine ev sahipliği yapmış önemli bir tarih ve kültür şehri idi.

Galip Ataman
Galip Ataman Tüm Haberleri

Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kartpostallarla bugün denizden tepelere doğru çekilen fotoğraflar karelerini karşılaştırdığımızda aradaki farka insanın inanası gelmiyor.

İzmit’in eski mahalleleri Akçakoca, Kozluk, Orhan, Hacıhasan, Veliahmet, hatta Çukurbağ Mahalleleri’ndeki tarihi yapılardan eser yok.

YIL 1960

Bugün tek katlı evlerin yerinde 8-10 katlı binalar yükseliyor.

Tescili yapılan konaklardan kendi kaderine terkedilenlerin çoğu, mekan tutan garibanlarla sarhoşların dikkatsizliği sonrası yandı.

Dönemin Valileri ve Belediye Başkanları tarafından restore edilen Kasr-ı Hümayun, Redif Müzesi, eski Gazi Lisesi, Sırrı Paşa Konağı, Portakal Hafız Konağı, Yeşil Konak, Saatçi Ali Efendi Konağı, Güllü Konak, Elbeyoğlu Konağı, Küçük Köşk, Pembe Köşk, Basın Müzesi’yle birçok han, hamam, çeşme ve köprüyü günümüze kadar koruyabildik.

“Tarih Koridoru Projesi” içinde yer alan Kapanca Sokak’taki evlerden 18’i kamulaştırılarak koruma altına alınarak 11’inin restorasyonu gerçekleştirildi.

Hayırsever iş insanı Vefa İbrahim Aracı ve kardeşleri Kemal, Zümran, Ayşe Aracı babaanneleri “Zöhre Aracı” adını verdikleri Kozluk Mahallesi Dut Sokak’taki konağı restore ederek Kalben Derneği’ne (Koruma Altında Yetişen Gençler ve Koruyucu Aile Derneği) tahsis ettiler.

Ve bugün anlatacağım; D-100 Karayolu’nu kullanırken, Saray Yokuşu’ndan çıkarken “Tarihi Aks” oluşturan ve sayıları 10’u geçmeyen konakların yanı sıra restore edilenler, yıkılarak garaj yapılanlar, kendi kaderine terkedilenler var.

Geçtiğimiz günlerde o konakların ahşap doğramalarını yapan Karadeniz Marangoz Atölyesi sahiplerinden Saim Karadeniz aradı.

“Galip Abi, tarihi konağın ahşap doğrama işlerini biz yaptık. Biraz önce merdivenlerini bitirdik” diyerek sevincini paylaştı.

Saim ustanın sözünü ettiği konaklardan birinin Şerif Ünan’a, diğerinin Sadun Eren’e ait mimarının Bahadır Bozdağ olduğunu söyledi.

 

EFELER KONAĞI

İlk işim; Denizli’de yaşayan kardeşim mimar Hüsamettin Ataman’ın ODTÜ’den okul arkadaşı KYÖV Vakfı Başkanı Şerif Ünan’ı aramak oldu.

Sevgili Şerif ile sohbet edip telefonda özlem giderdikten sonra Bahadır Bozdağ’ın restorasyonunu üstlendiği, Saim ve Ali kardeşlerin doğramalarını yaptığı “ Efeler Konağı”nı sordum.

Konağın restorasyonunu bittikten sonra “Kalibre Boru Vakfı”na kiralayacaklarını, en üst katı “Yönetim ve Toplantı Salonu”, diğer katları sosyal amaçlı “Eğitim, Sanat, Kültür Merkezi” olarak kullanacaklarını anlattı.

En doğru bilgiyi İzmir’de yaşayan kızı Tarihçi Selime Aslı Ünal ile mimar Bahadır Bozdağ’dan alabileceğimi söyleyerek telefon numaralarını verdi.

Koç Üniversitesi Tarih Bölümü’nden mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi’nde yüksek lisansını tamamlayan Aslı Hanım’ı aradım.

Babasının arkadaşının kendisini aramasından, “Efeler Konağı”nı yazacak olmamdan çok mutlu oldu.

İzmit tarihini iyi bilen, tarihe ve değerlerimize sahip çıkan, sosyal sorumluluk projelerini önemseyen çağdaş, demokrat Tarihçi Selime Aslı Ünal’ı dinlerken anlattıklarından, bugüne kadar yaptıklarından ve yarın hayata geçirmeyi planladığı projelerinden çok etkilendim.

“Efeler Konağı”nın dünü ve bugününü anlatırken “İzmit Kozluk Mahallesi Ruşen Hakkı Caddesi’nde, D-100’e cepheli, Ermeni Kirkor’a ait Osmanlı tapusu olan konağı 1926 yılında Efe Sadık Dedem almış. 3+2 kattan oluşan konağın restorasyonunu mimar Bahadır Bozdağ üstlendi. Restitüsyon çalışması yaparken Yavuz Ulugün yardımcı oldu. İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet konakta çalışmalar sürerken ziyaret etti, belediye olarak bu tür çalışmalara yardımcı olacağını söyledi. Karşılıklı görüş alışverişinde bulunduk” dedi.

Restorasyon çalışmalarında karşılaştıkları güçlükleri aşmanın çok kolay olmadığını, kapı kolları, tokmaklar, mozaikler, seramikler ve pencere parmaklıklarının orijinal olduğunu söyleyen Tarihçi Selime Aslı Ünal şöyle devam etti, “Konağın kullanıldığı yıllarda zemin katta oturulurken karşıdaki Necati Bey Okulu’nun bahçede oynayan çocuklar seyredilirdi. Sonraki yıllarda konağın önüne park yapılınca zemin kat toprak dolmuş, pencereler kapanmış. Büyük uğraşlar sonunda topraklar kaldırıldı, pencereler açıldı ve konak nefes aldı”.

 

BOZDAĞ’IN ANLATTIKLARI

Rölöve, restitüsyon ve restorasyon alanında hizmet veren, bugüne kadar aralarında Portakal Hafız, Elbeyli, Sirkeciler, Konakları’nın da bulunduğu Kocaeli, İstanbul ve Sakarya’da çok sayıda tarihi eserin restorasyonunu yapan    

Mimar Bahadır Bozdağ’a “Efeler Konağı”nı sordum.

Cevabı, “Doğrudur. Cami, medrese, han, hamam, konak, köprü gibi tarihi kültür değerlerimizi kent dokusunu nesiller boyu yaşatmak amacıyla ekibimle birlikte çalışıyoruz. Sözünü ettiğiniz Selime Aslı Ünal’ın restore ettirdiği Efeler Konağı yanı sıra aynı aks üzerinde Sadun Eren, Bülent Aksoy, İrfan İnanöz (Kızılay’ın sattığı, yıkılarak otel garajı yapılan), Kalben’e tahsis edilen Zöhre Aracı Konakları ile Kocaeli Valiliği’nce kullanılan ve tescilli iki yıkık parsel var. Aynı yerde bana ait konak ve ofis bulunuyor” oldu.

“Efeler Konağı” hakkında bilgi verirken, “Tarihçi Selime Aslı Ünal’ın ilgilendiği, restorasyon işleri geçtiğimiz günlerde tamamlanan Efeler Konağı 1920’lerin başında yapılmış bir ermeni evi imiş. Rölöve, restitüsyon ve restorasyon işlerini ekibimizle yaptık. Doğrama işlerini Karadeniz atölyesinde yaptırdık. Kapı kolları, tokmaklar gibi birçok malzemesi ilk günküler olup orijinal. Dış cephenin açık beyaz olması çok konuşuldu ama 3-5 yıl içinde güneş etkisiyle orijinal rengini alacaktır. Efeler Konağı’nın eğitim, kültür, sanat amaçlı kullanılacağını biliyorum” dedi.

 

HÜRRİYET’TEN DESTEK

Efeler Konağı ve Dut Sokak’taki konaklarla yakından ilgilenen bir diğer isim İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet.

Başkan Hürriyet bir süre önce bölgede yaptığı incelemede, “Efeler Konağı”nda incelemeler bulunmuş, Kocaeli Yüksek Öğrenin Vakfı (KYÖV) Başkanı Şerif Ünan ve kızı Kalibre Boru Vakfı Yönetim Kurulu üyesi Tarihçi Selime Aslı Ünal ile görüşmüş, mimar Bahadır Bozdağ’dan bilgi almıştı.

Şehrin tarihine kavuşması ve bölgenin cazibe merkezi olması için çalışacaklarını söyleyen Başkan Hürriyet o gün yaptığı açıklamada, “Şehrimizin tarih, kültür, sanat şehri İzmit adını hak ettiği şekilde yaşaması için elimizden gelen tüm çabayı gösteriyoruz. Bölgede düzenleme yapabileceğimiz alanlar mevcut. Yapacağımız düzenlemelerle bu alanları sosyal etkinlik alanlarına dönüştürebiliriz. Ayrıca, Kalibre Eğitim Sanat Vakfı ile birlikte yeni projeleri de hayata geçirebiliriz. Geçmişten geleceğe uzanan evleriyle İzmit, adını hak ettiği gibi yaşayacak” demişti.

YIL 2020

21 Ocak 2020 - Kültür & Sanat

Muhabir Galip Ataman


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bizim Yaka Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bizim Yaka Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.



Anket Yerli otomobile sahip olmak ister misiniz?